16°C 
اوقات شرعی
 
       
      • کاتالوگ باغ


         

        باغ گیاه‌شناسی مشهد

         

         

        ساختار باغ گیاهشناسی مشهد با الهام از طبیعت و ترکیبی از هنر معماری، معماری منظر و گیاه‌شناسی شکل گرفته و در قالب کلکسیون های گیاهی از مناطق مختلف رویشی به نمایش گذاشته شده است.

        تاریخ افتتاحیه : 22 خرداد سال 1392

        اهداف باغ گیاهشناسی :

        1-    حفاظت و نگهداری از گیاهان و در واقع ایجاد یک بانک ژن زنده گیاهی

        2-    آموزش و فرهنگ سازی در زمینه نقش گیاهان در محیط زیست

        3-    تفریح و تفرج از طریق فراهم کردن بستری زیبا و مفرح از جاذبه های طبیعی در ترکیب با هنر معماری

        4-    اهلی سازی و بومی سازی گیاهان و معرفی آنها به فضای سبز شهری

        تاریخچه :

        ساخت اولین باغ گیاه شناسی را به افلاطون در 500 سال پیش از میلاد مسیح (ع) نسبت می دهند. باغ پیزا و پادوا در ایتالیا هستند که سابقه آن به 1540 میلادی میرسد. همچنین باغ های دیگری در سطح دنیا وجود دارند که از ان جمله آنها باغ ادینبورو در اسکاتلند (1670میلادی) و رویال بوتانیک گاردن (کیو گاردن) در انگلستان (1793) می‌باشند.

        باغهای گیاه‌شناسی در ایران: دانشکده کشاورزی کرج ،آربراتوم نوشهر ، باغ گیاه‌شناسی ملی ایران در سال 1348 در زمینی به وسعت 145 هکتار، باغ‌های گیاه‌شناسی مشهد، دزفول (فدک)، یزد، همدان، کاشان و تبریز به عنوان باغ‌‌‌های اقماری باغ گیاه‌شناسی ملی ایران ایجاد شده یا در حال احداث می باشند.

         

         

        مجموعه‌های گیاهی باغ گیاه‌شناسی مشهد

         

         

        ردیف

        نام کلکسیون

        مساحت

        تعداد

        1

        باغ گل رز

        یک هکتار

        120 رقم

        2

        ایران و توران

        سه هکتار

        150 گونه

        3

        گیاهان دارویی و معطر

        یک و نیم هکتار

        180 گونه

        4

        آسیای میانه

        یک هکتار

        60 گونه

        5

        میوه های بومی ایران

        2/7 هکتار

        140 رقم

        6

        باغ صخره ای

        دو و نیم هکتار

        200 گونه

        7

        سیستماتیک-آربراتوم

        2/5

        250 گونه

        8

        سوزنی برگان

        3000 متر مربع

        50 گونه

        9

        آموزشی و نمایشی

        یک هکتار

         

        10

        جشنواره‌های گل و گیاه

        یک هکتار

        204 نمونه ژنتیکی

        11

        نهالستان و گلخانه ها

        یک هکتار

         

         

         

        1- باغ گل رز:

         

        در ایران انواع گوناگون گل رز غیر زینتی را با نام نسترن ( Rosa L.) از خانواده Rosaceae می‌شناسند. تعداد 16 گونه از جنس رز را برای ایران ذکر شده است که تعداد 3 گونه از آنها از جمله آبشار طلا (Rosa Banksiae)، رز زینتی صدبرگ (Rosa centifolia L.) و رز فرانسوی (Rosa galica L.) از گونه های وارداتی و کاشته شده در کشور می باشند و 13 گونه دیگر پراکنش طبیعی در کشور دارند که از این بین، تعداد 5 گونه در استان خراسان پراکنش دارند که عبارتند از:

        رز سفید Rosa Beggeriana Schrenk، نسترن وحشی Rosa canina L.، رز زرد Rosa hemisphaerica J. Herrmann، رز قفقازی Rosa iberica Stve.، رز ایرانی Rosa persica Michx. Ex Juss.

        باغ رز به مساحت یک هکتار، تاکنون بیش از 120 رقم رز در قالب 30 رنگ اصلی از مناطق مختلف کشور جمع آوری شده است. از این تعداد 44 رقم از انواع اصلی رز و گل محمدی و 13 نمونه ژنتیکی نسترن در مجموعه اصلی کشت  شده است.

         

          

        2- مجموعه گیاهان دارویی و معطر:

        این مجموعه از جنبه های آموزشی ،تحقیقی برای رشته های علوم پزشکی و کشاورزی و تعلیم و ارتقاء فرهنگ گیاه درمانی و همچنین از جنبه های کاربردی  در فضای سبز شهری اهمیت داشته و یکی از مزیت های مهم آن، جمع آوری ژرم پلاسم گونه های داروئی و بررسی زمینه های کشت و تولید انبوه آنها می باشد این قطعه در زمینی  به وسعت تقریبی یک و نیم هکتار در باغ گیاه شناسی مشهد راه اندازی شده و با جمع آوری حدود 400 نمونه ژنتیکی، در حال حاضر حدود 180 گونه گیاهی دارویی و معطر از  29 راسته گیاهی در مجموعه مستقر شده است.

         

         

        3- مجموعه رویشی ایران و توران:

        علت احداث کلکسیون : گستردگی این حوزه اقلیمی و قرار گرفتن بخش وسیعی از خاک کشورمان در کمربند خشک و نیمه خشک

         در اجرای این طرح و با کمک ایجاد عوارض مصنوعی والهام از طبیعت ارتفاعات داخلی ناحیه رویشی ایران و توران و ارتفاعات البرز شرقی ادامه می یابد دراین راستا با حمل خاک و ماسه ارتفاعات کوهستانی و تپه های شنی مجموعه ایجاد شده است و تا کنون حدود 150 گونه در مساحتی حدود 3 هکتار مستقر شده که 45 گونه آن منحصرا در تپه‌های شنی  به عنوان گیاهان شن دوست کشت شده اند.

         

        4-باغ میوه های بومی ایران:

        از دیرباز ایرانیان به کاشت درختان و احداث باغات علاقه مند و برای آن از اهمیت خاصی برخوردار بوده اند

         این مجموعه در قالب زیرمجموعه های درختان هسته دار، دانه دار، آجیلی، تاکستان، میوه های ریز و میوهای اقتصادی با کشت 140 رقم از ارقام گروه های فوق الذکر به همراه کشت 30 گونه غیر مثمر موجود در باغهای ایرانی در فضایی به وسعت 2/7 هکتار اجرا گردیده است.


         

         

        توضیح: L:\New Folder (3)\IMG_4161.jpg5- مجموعه ( باغ صخره ای و پیازی):

        در این طرح با کمک دانش طراحی محیط و معماری منظر و استفاده از عناصر مختلف آب، توپوگرافی، صخره و گیاهان مختلف زینتی تلاش شده است جاذبه لازم برای بازدید کننده گان و علاقه مندان به طبیعت و محیط زیست سالم فراهم آید. علاوه بر آن احداث برکه، جویبار طبیعی و آبشار مطبوعیت بیشتری به فضای اجرای طرح بخشیده است که در آن گونه های صخره دوست کشت شده است که باغ صخره ای را تشکیل می دهد. همچنین مجموعه ای از گونه های متنوع پیازی، آبزی، کنارآبزی در حدود 200 گونه را تشکیل می دهند در فضایی به وسعت 2/5 هکتار کشت شده است.

         

        6- مجموعه رویشی آسیای میانه:

        تیپ های گیاهی مستقر در منطقه آسیای میانه دارای عناصر گیاهی مشترک و غیر مشترک با فلور ناحیه ایران و توران هستند. در این ارتباط چهار تیپ رویشی به عنوان شاخص های مناطق کوهستانی - دشتی - بیابانی و نمکزار تعیین شده و با احداث توگرافی و عوارض مربوطه تا کنون تعداد 60 گونه در قسمتهای مختلف طرح کشت گردیده است که تا 150 گونه افزایش خواهد یافت. وسعت این مجموعه حدود یک هکتار می باشد

         

        7-مجموعه سیستماتیک-آربراتوم:

        این مجموعه جایگاهی است که در آن گیاهان چوبی درختی و درختچه ای بومی و غیر بومی متعلق به تیره های مختلف گیاهی که سازگار با شرایط آب و هوایی مشهد هستند به صورت زنده و با نظمی خاص که متکی بر سیستم های طبقه بندی نوین است در زمینی به وسعت 2/5 هکتار با غنای گونه ای 250 گونه گیاهی کاشته و نگهداری می شوند. چیدمان و کاشت گیاهان مختلف در این مجموعه بر اساس سیر تکاملی و روابط فیلوژنی بین آنها استوار بوده و ترتیب قرار گرفتن بین آنها بر اساس قدمت پیداش گروه های گیاهی از کهن به جدید و قرابت بین گونه ها است.

         

        مهمترین عملکرد این مجموعه عبارت است :

        1-    مرکزی برای شناسایی کشت و مطالعه گونه های درختی و درختچه ای در نظامهای ردهبندی گیاهی

        2-     حفاظت و نگهداری گونه های کمیاب و یا در معرفی خطر نابودی،

        3-    کشت گیاهان غیربومی و امتحان میزان قابلیت انطباق و مقاومت آنها به شرایط آب و هوایی منطقه،

        4-  معرفی گونه های جدید و مناسب از لحاظ آب و هوایی برای فضای سبز شهری، معرفی گونه های چوبی با ارزش از لحاظ اقتصادی (صنعتی- دارویی)،

        5-  نمایش خصوصیات منظرسازی در کشتهای منفرد و گروهی. این مجموعه در باغ گیاه شناسی مشهد با کشت حدود 250 گونه گیاهی در فضایی به وسعت 2/7 هکتار ایجاد شده است.

         

        8- مجموعه سوزنی برگان

        سوزنی برگان به دلیل خصوصیاتی از قبیل سرسبزی دائمی، رشد سریع یا خیلی کند در برخی گونه ها و فرمهای مختلف رویشی جایگاه منحصر به فردی در طراحی فضای سبز شهری، توسعه پارکهای شهریی و پارکهای جنگلی، احداث دیواره های تقلیل دهنده شدت صداهای ناهنجار محیطی و کمربند سبز شهری از جایگاه ویژه ای برخوردار هستند

         در این راستا با کشت 50 گونه در فضایی به وسعت 3000 متر مربع این مجموعه احداث شده است.

         

        9- مجموعه آموزشی و نمایشی:

        این قطعه به مساحت تقریبی یک هکتار در بخش مرکزی باغ گیاه‌شناسی جانمایی شده است. تنوع فضاها و فعالیت ها در این مجموعه به گونه ای است که برای گروه های مختلف سنی، تحصیلی و بویژه خانواده ها کاربرد داشته و از بخش های متعددی شامل:

        1-    انواع گیاهان پوششی و پرچین،

        2-     انواع کف سازی در باغ راه و  در فضاهای سبز محدود مانند منازل به کار می روند تشکیل شده است.

        3-    وجود میزگل و آمفی تئاتر گل، با آموزش عملی اطلاعات و آشنایی بازدیدکنندگان در خصوص پرورش و نگهداری از گل و گیاه را ارتقاء می بخشد.

        4-    بازدید کنندگان از این مجموعه می توانند برداشتها و یافته های خود از این مجموعه را در حیاط منازل، باغهای شخصی و حتی تراس آپارتمانها اجرا نمایند تا فرهنگ گل و گیاه در جامعه اعتلا یابد.

         

         

        10- مکان دائمی جشنواره‌های گل و گیاه

        در اکثر باغهای گیاه شناسی مکانی برای برگزاری جشنواره های گل و گیاه وجود دارد. در باغ گیاه شناسی مشهد این مکان در فضایی به مساحت یک هکتار با طراحی منظر مناسب ایجاد گردیده است. در این مکان تا کنون 204 نمونه ژنتیکی از گل داوودی از سراسر ایران جمع‌آوری و با طراحی منحصر بفردی کشت شده است که بیانگر پتانسیل ژنتیکی بالای این گیاه در کشور است.

         

         

        11- مجموعه نهالستان و گلخانه ها

        این مجموعه، یکی از بخش های مهم و به عنوان بستر اولیه کاشت و ذخیره گاه عناصر گیاهی وارد شده به باغ عمل می نماید. از آنجا که جمع آوری، تهیه و یا خرید برخی گونه های گیاهی به سادگی امکان پذیر نمیباشد لذا داشتن مجموعه ای پشتیبان که بتواند درمواقع ضروری چنین خدمات تخصصی را ارائه نماید، از رموز موفقیت کار باغ گیاه شناسی مشهد به شمار می‌رود. این فضا به وسعت حدود یک هکتار با احداث شاسی، سیلوهای کود و خاک آماده بهره برداری است.

         

        12- گلخانه نمایشی گیاهان گرمسیری و نیمه گرمسیری:

        وجود عناصر گیاهی غیر بومی، شرایط آب و هوایی و نیازهای همسان با موطن‌شان را می طلبد. بر این اساس برای معرفی گیاهان غیر بومی فضایی مسقف و قابل کنترل ایجاد می شود تا مواد گیاهی در آن مکان در معرض شرایطی تقریبا مشابه با موطنشان قرار گیرند. این مجموعه شامل گیاهان عمدتا غیر بومی با شرایط رویشگاهی و اقلیمی مختلف بوده که ضمن به نمایش گذاشتن زیبایی ها و عجایب گیاهان، اهداف آموزشی، علمی، کاربردی، شناخت رویشگاهها و چشم اندازهای طبیعی اقلیمهای مختلف را مدنظر دارد. بر این اساس مجموعه‌هایی مشتمل بر 9 اقلیم رویشگاهی به نمایش گذاشته خواهد شد. این کلکسیونها عبارت از: منطقه حاره و جنگلهای بارانی، گیاهان منطقه رویشی خلیج عمانی، گیاهان پیاز دار و ریزوم دار (مناطق آلپی)، گیاهان گوشتی، گیاهان علفی یا بوته ای دائم گل و گیاهان معطر زینتی هستند.

        مطالعات فاز صفر مکان این مجموعه به وسعت 2500 متر مربع در مطالعات باغ گیاهشناسی مشهد آمده است و اجرای آن منوط به انجام مطالعات فاز2 و اجرای سازه‌ها و بسترهای مورد نیاز می باشد.

         

         

        13-مجموعه فضاهای پشتیبانی کننده (ارایه خدمات علمی گردشگری)

        وجود فضاهایی برای ارائه خدمات علمی و گردشگری به بازدیدکنندگان و همچنین مرکز کنترل، قرنطینه و مبادلات ژرم پلاسم در کنار ارایه خدمات هرباریومی برای نمونه های گیاهی باغ و کشت و تکثیر برخی از گونه های خاص با تکیه بر روش‌های نوین از جمله کشت بافت و همچنین حفاظت تنوع ژنتیکی نمونه های بیشتری از گونه‌های موجود در کلکسیون‌های زنده به روش بانک بذر یا نگهداری در سیستمهای فراسرد و بانک اطلاعاتی کنترل-نگهداری و پایش داده های بدست آمده از منابع گیاهی، تماما فضاهایی را میطلبد که بدون وجود آنها کارایی باغ گیاه‌شناسی شاید به نصف هم نرسد. لذا برای این مورد در مطالعات مشاور باغ، فضایی با وسعت حدود 2000 متر مربع با ملاحظات پدافند غیر عامل در سه طبقه دیده شده است که اجرای آن می تواند کارایی و بهره برداری از باغ گیاه شناسی را کامل نماید. در حال حاضر فضایی حدود 350 متر مربع برای برخی از کاربردهای فوق‌الاشاره ایجاد شده است که حتما بایستی گسترش یابد.   

         

         

         

         

         

         

         

        تعداد بازدید :1209
        نام:
        پست الکترونیک:
        شرح نظر: